• معرفی شهرستانهای استان ایلام

ایوان

شهرستان ایوان غرب در موقعیت جغرافیایی غرب کشور و در شمال غربی استان ایلام واقع شده که متوسط ارتفاع آن از سطح دریا 1170 متر است. این منطقه از شمال به گیلان غرب کرمانشاه، از جنوب به بخش چوار، از شرق به شیروان چرداول و از غرب به کشور عراق منتهی و محدود می شود. این شهرستان دارای دو بخش مرکزی و زرنه است. این شهرستان از نظر مطالعات باستان شناسی عصر برنز، عصر آهن 1، 2 و 3 دارای اهمیت زیادی است. سایت های مربوط به این دوره ها بیشتر به صورت قبرستان است. آثار متعددی همچون آتشکده سیاه گل، طاق شیرین و فرهاد، منطقه تفریحی خوران، منطقه تفریحی پلنگرد، منطقه تفریحی شیرپناه، امام زاده سید عبدالله، تنگه رنو و تنگه کوشک نشان از دیدنی بودن این سرزمین از ایران عزیز دارد


دهلران

این شهر که در دامنه جنوب و جنوب غربی دینار کوه قرار دارد، از قدیم الایام به "ده لُران" مشهور بوده است. بقایای آثار تاریخی و باستانی و مجموعه اشیاء باستانی کشف شده، نشانگر این حقیقت است که قدمت این منطقه با دوره قبل از تاریخ و بعد از آن، به ویژه با دوره ساسانیان مرتبط است. بقایای شهرهای باستانی و وجود ده‌ها ناحیه و تپه باستانی هریک بیانگر بخشی از سرگذشت دیرینه این سرزمین است. دهلران به لحاظ موقعیت جغرافیایی از مناطق مهم استان ایلام است و همین موقعیت جغرافیایی نیز باعث آسیب آن در طول تاریخ شده است. در جریان جنگ تحمیلی عراق علیه ایران این منطقه آسیب فراوانی دید، طوری که بازسازی و مرمت آن اعتبارات قابل توجهی را ضروری ساخت. این شهر بعد از خاتمه جنگ بازسازی شد و به عنوان یک شهر توریستی مورد توجه ویژه قرار گرفت. شهر دهلران در حال حاضر نیز علاوه بر موقعیت توریستی دارای منابع عظیم نفت و اراضی مستعد کشاورزی است که اهمیت اقتصادی و جغرافیایی آن را دو چندان ساخته است.


دره شهر

شهر تاریخی و باستانی دره شهر در ادوار مختلف بارها ویران و آباد گشته است. از جمله عوامل ویرانی آن تاخت و تاز سپاهیان آشور و عرب‌ها بوده است. بنابر نظری، دره شهر محل شهر باستانی "ماداکتو" پایتخت عیلامی است. عیلامیان که در دوره عهد باستان فرمانروای کوه‌های لرستان بودند؛ دره رودخانه و راه بزرگ ارتباطی منطقه ومرز شمالی را متصرف شدند و اماکن مستحکمی تأسیس نمودند که ماداکتو پایتخت دوم آنان از آن جمله است. ظاهرا دره شهر اولین شهر عیلامی بوده که در حمله آشور بانی پال ویران و مردم آن قتل عام شده‌اند. در دره سیمره بقایای خرابه‌های عهد ساسانی به جا مانده‌اند. ظاهرا دره شهر در دوره اعتلای هخامنشیان هنوز هم ویران بوده و یا اهمیت گذشته را نداشته است، ولی عهد اشکانیان دوره تجدید حیات آن بوده است که در عهد ساسانی نیز مجددا رونق یافته و آباد گردیده است. در خرابه‌های دره شهر که بازمانده یک شهر از زمان ساسانیان است، آثار چهار راه‌ها، کوچه‌ها و معابر با نظم ویژه‌ای که در شهرسازی آن دوره معمول بود، باقی مانده است. سکه‌هایی که در خرابه‌های دره شهر پیدا شده‌اند به خسرو سوم و جانشینان او تعلق دارند. گفته می‌شود که دره شهر در هنگام آبادانی متجاوز از 5000 خانه داشته است. در میان خرابه‌های آن اثری از ساختمانی که شاید روزی مسجد و یا عبادتگاه دوره اسلامی بوده باشد، یافت نشده است.

درحال حاضر شهر دره شهر که در دامنه کبیر کوه و در کنار خرابه‌های شهر باستانی دوره ساسانی و رودخانه خروشان سیمره قرار دارد، با استعداد کشاورزی وافر، منابع آب غنی، مراتع سبز و جنگل‌های انبوه یکی از شهرهای باستانی و مهم استان ایلام محسوب می‌شود.

شیروان‌وچرداول

این شهرستان از کانون‌های تاریخی استان ایلام است که قدمت تاریخی آن به دوره ساسانیان می‌رسد. بقایای آثار تاریخی و باستانی مانند آثار شهر سراب کلان، قلعه تاریخی و آتشکده سام، تل توبره ریز، معروف به للر یا تل سه پا، تعداد 160 تپه و آثار تمدن باستانی در بخش هلیلان و... مبین این پیشینه تاریخی و قدمت است. از شیروان قدیم که شهری در طرف شمال رودخانه سیمره بود؛ آثار و ویرانه‌های زیادی باقی مانده است. در بقایای این ویرانه‌های سنگی و گچی، آثار متعلّق به دوره ساسانیان نیز مشاهده شده است.

مهران

شهرستان مهران در باختر ایلام واقع شده است. این شهرستان نگین سبز ایران نام گرفته است و پس از سه دهه در انزوا بودن اینک مهران می تواند برای همیشه صبح صادق را بر سرزمین هزار و یک شب بتاباند. بیش از چند دهه مرز بین المللی مهران در منتهی الیه باختری کشور و در جنوب شهر ایلام به رغم 220 کیلومتر مرز مشترک با عراق و کم ترین فاصله یک شهر مرزی تا بغداد در انزوا و فراموشی به سر می برد و حاصل این انزوا بیش از سه دهه رکود اقتصادی بود. نام مهران در دوران هشت سال دفاع مقدس بر سر زبان ها افتاد. این گذرگاه تاریخی از دیر باز معبر و ممر مراودات تاریخی مردمان دو سوی مرز بوده و حاصل این مراودات گسترده نزدیکی فرهنگی و پیوندهای خانوادگی و سرمایه‌گذاری های مشترک بر اراضی مستعد و نخلستان های پر ثمر منطقه است.

مرز مهران مناسب ترین و بهترین راه برای فعالیت های توریستی و زیارتی و هم چنین یکی از مناسب ترین و مطمئن ترین مناطق برای فعالیت اقتصادی است. شهر مرزی مهران حدود 12 کیلومتر تا نقطه صفر مرزی فاصله دارد و کم تر از 20 کیلومتر با شهر های کرد تبار بدره و زرباطیه عراق فاصله دارد و به عنوان حاقه اتصال مرکز استان ایلام با مرکز استان واسط و بغداد عراق در طول قرن ها مهم ترین گذرگاه ارتباطی مردمان دو سوی مرز بوده است. در بخش مرکزی مهران مخاذن نفت و گاز طبیعی کشف شده و چاه هایی درآن حفر شده است. دشت های مهران به خاطر پیوستگی‌کوه و دشت با یک دیگر دارای اهمیت استراتژیکی و تاریخی است. این شهرستان از سه بخش مهران، صالح آباد و ملکشاهی تشکیل شده است. بخش صالح اباد در دشت وسیع هیژدانه واقع شده و در سال های پر باران یکی از مناطق حاصل‌خیز استان محسوب می شود. 


ملکشاهی

شهرستان ملکشاهی یکی از شهرستان‌های استان ایلام در غرب ایران است. مرکز این شهرستان شهر ارکواز می‌باشد. مردم این شهرستان عموما شیعه دوازده امامی هستند که به گویش کردی ایلامی  و لهجه ملکشاهی سخن می‌گویند. مردم این شهرستان از ایل ملکشاهی هستند. شغل مردم این شهرستان دامپروری و کشاورزی است و این شهرستان از نظر ورزشی و اجتماعی و اقتصادی در استان ایلام نقش تعیین کننده‌ای دارد. این منطقه در سال ۱۳۸۵ به یک شهرستان از شهرهای استان ایلام تبدیل شد اما پیش از آن به لحاظ تقسیمات کشوری بخش ملکشاهی خوانده می‌شد واز بخشهای شهرستان مهران بود. زبان مردم ملکشاهی کردی از زیر شاخه ی کردی جنوبی است.این زبان یکی از اصیل ترین زبان های کردی محسوب می شود. در بسیاری از واژه های رایج در این زبان می توان واژه های گویش پهلوی اشکانی و پهلوی ساسانی را مشاهده نمود. این هم آوایی در بسیاری از افعال، مفاهیم سیاسی، دینی، اجتماعی، مشاغل، اسامی خاص، اسامی عام و حتی اصطلاحات عامیانه دیده می شود .ملکشاهی در دامنه کبیر کوه قرار گرفته است و در سه هزار سال قبل از میلاد به عنوان (ورهشی) در کتیبه های آشوری واقع در سر چشمه رودخانه زیبا ی گل گل در بخش گچی ذکر شده است. شهرستان ملکشاهی به دلیل اهمیت و جمعیت فراوان ایل ملکشاهی در سال 1310 هجری شمسی تبدیل به بخشی از استان کرمانشاهان گردید. ولی متأسفانه بنا به دلایلی از جمله وجود کلمه شاه در نام ملکشاهی تبدیل آن به شهرستان بیش از 75 سال طول کشید.

بخش گچی : محدوده ای بیش از 60 در صد وسعت اراضی ایل ملکشاهی که در شهرستان مهران و ایلام و بدره و 50 کیلومتر از کبیرکوه زیبا از رود گل گل تا چشمه پهن با منابع زیر زمینی شامل ذخایر نفت و گاز که در کبیر کوه و در منطقه گرمسیر نزدیک بخش صالح اباد که در سال 86 توسط دولت اتریش و نروژ مطالعه شدمتعلق به مردم گچی میباشد همچنین معادن عظیم، قیر، گچ، آهک، سیمان، بهترین شن و ماسه استان ابهای معدنی گل گل و باولگ و سرچشمه های آب شرب مرکز استان در کبیر کوه گچی واقع شده است بخش گچی دارای 71 اثر ثبت شده ملی متعلق به دوران پارینه سنگی (10-13 هزار سال پیش) تا دوره های بعد از اسلام میباشد طایفه رسولوند که 30 درصد وسعت شهرتان را در مالکیت دارد ساکنان اولیه این منطقه بوده اند وبه علت هم مرزی با بین النهرین در دوران های کهن در منطقه خوش آب و هوای نخچیر و نشاط میزبان بزرگان و خانزاده های مناطق شرقی عراق بوده اند.

ملکشاهی چمزی: اراضی این قسم از عشیره ملکشهای، دارای چشمه‌های آب بوده و قسمت اندکی از آن پوشیده از جنگل می باشد که متراکم ترین جنگل استان در منطقه بیوره با حیات وحش در خور توجه است و یکی از معدود مناطق کشور است که در ان پلنگ ایرانی وجود دارد. بخش مرکزی شامل چمزی و شوهان است اما وسعت اراضی در مالکیت چمزی 20درصد وسعت شهرستان است و حدود 20 درصد دیگر اراضی شهرستان متعلق به ایل شوهان میباشد دراین منطقه نیز، تیره‌های: شکربگ، خمیس، ملگه، خداداد، کنیاوند، همانه وکول، کاکه، کوگر، قیطول، باوه، گلان، کاظمبگ، سرایلوند، خر زینیوند، خلیلوند، کناریوند، گرواند، کلوند می‌زیند و بزرگ این قسم از عشیره نیز، در زمان حکومت خوانین شخصی از تیره خمیس با لقب توشمال بوده است. در سال 1320 هجری شمسی و پس از جنگ جهانی دوم حاج فرامرز اسدی سرپرست ایل ملکشاهی از طرف حکومت مرکزی به عنوان رئیس العشایر کل پشتکوه استان ایلام منصوب شد. در این زمان منطقه پشتکوه و استان ایلام که قسمتی از استان کرمانشاهان بود از امن ترین مناطق کشور محسوب می‌شد و حاج فرامرز در کل استان حکمیت داشتند.